De gemeenschappelijke badkamer is onmisbaar. Voor het verzorgend personeel is deze ruimte de spil voor het verlenen van zorg aan de bewoners.
Bereikbaarheid en functionaliteit zijn de twee grootste basiseisen die het zorg-personeel voorop stelt.
Comfort, huiselijkheid en behoud van privacy zijn de grootste basiseisen die voorop staan voor bewoners.
Aandachtspunten ruimtelijke context
Locatie op de afdeling
Locatie betekent bereikbaarheid. Het is een ruimte die sterk gekoppeld is aan organisatorische structuren. De ligging op de afdeling zal steeds een strategische plaats innemen.
De badkamers moeten vlot bereikbaar zijn vanuit elke kamer op de afdeling. Dit om de persoonlijke hygiëne en zorg optimaal te kunnen aanbieden.
Ook de bereikbaarheid vanuit de gemeenschappelijke leefruimten is een belangrijk aspect gezien gemeenschappelijke badkamers ook ingezet kunnen worden voor toilet-bezoeken doorheen de dag (optimalere bereikbaarheid en gebruiksruimten dan toilet op de kamer).
Afhankelijk van keuzes gemaakt op niveau van de sanitaire cellen in de kamers (wel of geen douche) zal het ook belangrijk zijn om het aanbod in de gemeenschappelijke badkamers te variëren.
Dimensionering
Een gemeenschappelijke badkamer vormt in functie van de organisatie een belang-rijke ruimte op de afdeling. De wijze waarop zorgverleners deze kunnen gebruiken zal zich weerspiegelen in comfort voor de bewoners.
Dit betekent dat de ruimte moet afgestemd worden op de zorgverlening: hoe kom je de ruimte binnen, welke hulpmiddelen worden gebruikt, welke handelingen moeten er kunnen plaatsvinden …
Een slecht georganiseerde of een te klein gedimensioneerde ruimte vraagt extra of dubbele handelingen. Deze extra handelingen vragen tijd en dus minder kwaliteit of comfort voor de zorgverlening.
De keuze en het gebruik van inrichtingselementen en hulpmiddelen (tillift, karren, rolstoel …) zal steeds de ruimte bepalen.
- Zorgverlening en het gebruik van verplaatsingshulpmiddelen
De minimale voorzieningen die men moet hebben staan echter niet vast. Een rode lijn is steeds te trekken in volgende basiscombinaties:
- Wastafel, bad en toilet.
- Wastafel, bad, toilet en douche.
- Wastafel, bad, toilet, douche en verzorgingstafel.
Douche:
Is er geen douche op de kamer aanwezig, dan zal deze zeker moeten opgenomen worden in de gemeenschappelijke badkamer. Om de praktische inzetbaarheid van de badkamers te vergroten, worden in de hedendaagse woonzorgcentra meer en meer verschillende badkamers voorzien, vaak onder de vorm van een extra doucheruimte.
Wastafel:
In tegenstelling tot de activiteiten in de sanitaire cel op de kamer zal het gebruik van de wastafel in een gemeenschappelijke badkamer vaak een ander functioneel doel hebben. De wastafel dient hier vooral voor de ondersteuning van de verzorgers en niet of in mindere mate voor het gebruik door bewoners zelf. Ruimtelijk betekent dit dat ze functioneel nauwelijks als volwaardig opgenomen (moeten) worden.
Toegang tot de ruimte
De ligging alsook de zelfstandige bereikbaarheid en bruikbaarheid van de toegang tot de badkamer zal omwille van het uitgangspunt ‘grote zorgvraag’ in veel mindere mate van belang zijn dan bij de sanitaire cel.
Belangrijk is wel dat:
- een voldoende vrije doorgangsbreedte en hoogte aanwezig zijn, zodat passage
met hulpmiddelen geen knelpunt vormt;
- bij de inplanting van de deur, een rechtstreeks zicht op het toilet,omwille van de
privacy, best vermeden wordt.
In functie van een goede ergonomie blijven de aandachtspunten voor een goede toegangsdeur natuurlijk belangrijk.
- Manueel bedienbare deuren
Relaties van inrichtingselementen en hulpmiddelen
Elke badkamer dient optimaal afgestemd te worden op de activiteiten die erin plaatsvinden. Het grote verschil met de sanitaire cellen is vooral dat gemeen-schappelijke badkamers steeds afgestemd zijn op een grote zorgafhankelijkheid.
Omwille van deze grote zorggraad staat het geven van een ‘bad’ bijna altijd centraal in een gemeenschappelijke badkamer.
Elk toestel dient naast een ruimte voor de opstelling ervan voldoende ruimte te voor-zien voor het plaatsnemen van een zorgverlener en een hulpmiddel:
- Gebruik van een toilet
- Gebruik van een douche
- Gebruik van een hoog–laagbad
Het gebruik van plafondliften zorgt voor een beperking van de nodige gebruiksruimte in de badkamer. Ook het functionele aspect voor zorgverleners en het comfort voor de bewoner kan een hoger niveau krijgen. Doch blijft het gebruik van manuele tilsystemen onmisbaar. Ruimtelijk moet hier dan ook nog steeds rekening mee gehouden worden.
- Gebruik van een verrijdbare tillift
- Gebruik van een plafondlift
Zo goed als in elke badkamer is het mogelijk een plafondlift te voorzien. De keuze is heel vaak afhankelijk van de interne werking en de ondersteuning voor het personeel.
Bergruimte voor hulpmiddelen
Elke badkamer moet ruimte voorzien om hulpmiddelen zoals verrijdbare tilliften of karren te kunnen gebruiken. Worden ze niet gebruikt, dan dienen ze een plaats te krijgen die buiten de circulatie- of gebruiksruimte valt.
De opstelling van een ongebruikte rolstoel van een bewoner of een hulpmiddel, vormt vaak een ruimtelijk knelpunt. Omwille van de privacy voor de bewoner (deur openen en sluiten) blijft het hulpmiddel best in de ruimte zelf, waarbij het geen knelpunt mag vormen.
De aanwezigheid van bergruimte voor gebruiksspullen voor het zorgpersoneel is steeds een cruciaal element. Deze dienen ruimtelijk opgenomen te worden in de badkamer onder de vorm van kastruimte, vrije zones ...
Omwille van praktische redenen en onder andere ook vaak ruimtelijke beperkingen blijkt echter in praktijk het volgende:
- In de badkamer worden karren, tilliften, rolstoelen gebruikt. Vaak worden zij
tijdelijk buiten aan de deur geplaatst tijdens de verzorging. Op deze wijze nemen
ze geen ruimte in beslag in de badkamer en blijven ze binnen handbereik.
- Wanneer een badkamer niet in gebruik is, worden deze zaken in de ruimte
geplaatst. De badkamer wordt dan tijdelijk een zone voor opbergen.
Daarnaast dient men ook in elke badkamer rekening te houden met een zone waar tildoeken, kledij … kan opgehangen worden.
Typevoorbeelden gemeenschappelijke badkamer
Douchekamer voorbeeldtype 1
Douchekamer voorbeeldtype 2
Badkamer voorbeeldtype 1
Badkamer voorbeeldtype 2
Badkamer voorbeeldtype 3
U kunt deze pagina afdrukken.